Last Updated on 11 Jan 2026 5:28 PM by Sanjay Patil/Adhorekhit
गोळीवरचं जगणं… धोक्याची सवय होत चालली आहे का?
आज शहर असो वा ग्रामीण भाग, प्रदूषण, बदलती जीवनशैली आणि सततचा ताण यामुळे आजारांचे प्रमाण झपाट्याने वाढत आहे. परिस्थिती अशी झाली आहे की, दर दहा माणसांमागे किमान दोन ते चार जण नियमितपणे कुठली ना कुठली औषधे घेताना दिसतात. डोकेदुखी, ताप, सर्दी-खोकला यांसारख्या किरकोळ तक्रारींसाठीही अनेकजण डॉक्टरांचा सल्ला न घेता थेट गोळ्यांवर अवलंबून राहू लागले आहेत.
टीव्हीवरील जाहिराती, जुने अनुभव किंवा ‘नेहमीची गोळी’ यावर विश्वास ठेवून औषधे घेण्याची सवय वाढते आहे. विशेषतः गृहिणी डॉक्टरांकडे जाणे टाळतात. सुरुवातीला या गोळ्या तात्पुरता आराम देतात; पण दीर्घकाळात याचे परिणाम शरीरावर हळूहळू दिसू लागतात.
स्वतःहून औषधे घेण्याचे धोके
औषधे आजाराशी लढण्यासाठी मदत करतात, हे खरे आहे. मात्र चुकीची मात्रा, चुकीचे औषध, अवेळी घेतलेले औषध किंवा अनेक औषधांचे मिश्रण हे शरीरासाठी धोकादायक ठरू शकते. काही वेळा औषधांचा अतिवापरच व्यसनात रूपांतरित होतो.
विशेष म्हणजे वैद्यकीय सल्ल्याशिवाय उपचार अर्धवट सोडणे किंवा वारंवार बदलणे याचे गंभीर दुष्परिणाम होऊ शकतात. वृद्ध आणि लहान मुलांमध्ये हे दुष्परिणाम अधिक तीव्रतेने जाणवतात.
किडनीवर हळूहळू होणारा आघात
वारंवार वेदनाशामक, तापाच्या किंवा पित्ताच्या गोळ्या घेतल्याने किडनीवर ताण येतो, हे अनेकांना माहिती असते; पण हा परिणाम लगेच दिसत नाही. त्यामुळेच अनेकजण त्याकडे दुर्लक्ष करतात.
आज मोठ्या प्रमाणावर वापरात असलेल्या PPI (पित्तावरील) औषधांचा दीर्घकाळ वापर केल्यास शरीरातील मॅग्नेशियमची कमतरता, स्नायू थकवा, पचनाशी संबंधित समस्या उद्भवू शकतात.
लैंगिक औषधांचा गैरवापर
तरुण वयात अपुरी माहिती आणि चुकीच्या सल्ल्यामुळे काही तरुण वैद्यकीय दुकानातून लैंगिक क्षमता वाढवणाऱ्या गोळ्या घेतात. याचा पुढील आयुष्यातील लैंगिक आरोग्यावर विपरीत परिणाम होऊ शकतो.
त्याचप्रमाणे, चुकीचे पेनकिलर, अति कफ सिरप सेवन यामुळे सुस्ती, झोप, पुरळ, सूज, दृष्टी कमजोर होण्याचा धोका संभवतो.
औषधांचे दुष्परिणाम टाळायचे असतील तर…
स्वतःहून औषधोपचार टाळावेत
डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच औषधे घ्यावीत
ठरवलेली मात्रा, वेळ आणि कालावधी पाळावा
कोणताही उपचार मधेच थांबवू नये
आधी घेत असलेल्या औषधांची माहिती डॉक्टरांना द्यावी
गर्भवती महिला, वयोवृद्ध आणि लहान मुलांनी विशेष काळजी घ्यावी
कोणतीही अॅलर्जी किंवा दुष्परिणाम दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांशी संपर्क साधावा
औषधे मुलांच्या आवाक्याबाहेर ठेवावीत
निष्कर्ष
गोळी हा उपाय आहे, उपायावरच जगणं हा मार्ग नाही. तात्पुरत्या आरामासाठी घेतलेली चुकीची औषधे भविष्यात मोठ्या आजारांचे कारण ठरू शकतात. म्हणूनच “डॉक्टरांचा सल्ला म्हणजे खर्च” ही मानसिकता बदलून, तोच सुरक्षिततेचा मार्ग आहे, हे लक्षात घेणे आज अत्यंत गरजेचे झाले आहे.
टीप : ही माहिती विविध माध्यमे तसेच विविध लेखामधून गोळा करून तुमच्यासाठी आणली गेली आहे. आमचा हेतू फक्त माहिती पोहोचवणे आहे. कोणत्याही उपचारासाठी तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला आवश्यक आहे.
