Last Updated on 05 Nov 2023 7:51 PM by Sanjay Patil/Adhorekhit
अधोरेखित ऑनलाईन डेस्क । भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (इस्त्रो) च्या ‘चांद्रयान-3’ मोहीमेअंतर्गत चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाच्या पृष्ठभागाबाबतचा मोठा खुलासा जगासमोर आला आहे.दरम्यान,चांद्रयान- 3 च्या विक्रम लँडरने चंद्राच्या पृष्ठभागाचे तापमान सांगितले आहे.लँडरला एक विशेष प्रकारचा थर्मामीटर पाठवण्यात आला आहे.यामार्फत मोठी माहिती इस्त्रोच्या संशोधकांच्या हाती लागली आहे.
भारताच्या चांद्रयान-3 ने चंद्राविषयी माहिती देण्यास सुरुवात केली आहे.विक्रम लँडर आणि रोव्हर प्रज्ञान वरील सर्व उपकरणे व्यवस्थित काम करत आहेत.लँडर विक्रमने चंद्राच्या पृष्ठभागाचे तापमान शोधले आहे.इंडियन स्पेस रिसर्च ऑर्गनायझेशन (ISRO) ने हे अपडेट X वर शेअर केले आहे.इस्रोने सांगितले की,चंद्राच्या पृष्ठभागाचे तापमान जाणून घेण्यासाठी लँडर विक्रमवरील लँडरवरील चंद्र पृष्ठभाग थर्मोफिजिकल एक्सपेरिमेंट (ChaSTE) पेलोडवरून पहिले निरीक्षण (निरीक्षण) केले गेले.
दरम्यान, रोव्हरमध्ये बसविण्यात आलेल्या थर्मामीटरद्वारे चंद्राच्या पृष्ठभागाच्या वरचे तापमान आणि पृष्ठभागाच्या १० सेमी खाली म्हणजेच सुमारे 4 इंच खाली असलेले तापमान मोजू शकते. त्याला ड्रिलिंगची आवश्यकता नसून इस्रोने यासंदर्भात माहिती दिली आहे. चांद्रयान- 3 चे ‘थर्मोमीटर’ कार्यरत असून चांद्रयान- ३ च्या विक्रम लँडरने चंद्राच्या पृष्ठभागाचे तापमान सांगितले आहे.
चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावरील पृष्ठभागाचे तापमान 50 ते 60 अंश सेल्सिअस दरम्यान असते. इस्त्रोच्या माहितीनुसार,त्याच पृष्ठभागाच्या अगदी खाली, पाराच्या आत 10 सेमी उणे 10 अंश सेल्सिअस आहे.पण जसजसे तुम्ही पृष्ठभागाच्या खोलवर जाल तसतसे तापमान कमी होत जाईल,असे इस्त्रोच्या शास्त्रज्ञांच्या लक्षात आले आहे.
ChaSTE (चंद्राचा पृष्ठभाग थर्मोफिजिकल प्रयोग) चंद्राच्या पृष्ठभागाचे थर्मल वर्तन समजून घेण्यासाठी, ध्रुवाभोवती चंद्राच्या वरच्या मातीचे तापमान प्रोफाइल मोजते. यात तापमान तपासणी आहे जी पृष्ठभागाच्या खाली 10 सेमी खोलीपर्यंत पोहोचण्यास सक्षम नियंत्रित प्रवेश यंत्रणेसह सुसज्ज आहे. प्रोबमध्ये 10 वैयक्तिक तापमान सेन्सर बसवले आहेत.प्रस्तुत आलेख चंद्राच्या पृष्ठभागाच्या/नजीकच्या पृष्ठभागाच्या विविध खोलीवर तापमानातील फरक दर्शवितो, जसे की प्रोबच्या प्रवेशादरम्यान नोंदवले गेले. चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवासाठी अशा प्रकारचे हे पहिले प्रोफाइल आहे. सविस्तर निरीक्षण सुरू आहे.
चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर केलेली ही पहिली तपासणी आहे.असे करणारा भारत हा पहिला देश ठरला आहे.
इस्रोने ‘ChaSTE’ चा पहिला अहवाल प्रसिद्ध केला असून चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाजवळील पृष्ठभागाचे तापमान प्रथमच घेण्यात आले आहे.म्हणूनच हा आलेख खूप महत्त्वाचा आहे.जर तुम्ही आलेखाच्या डाव्या बाजूला पाहिले तर तुम्हाला खोली मिलीमीटरमध्ये लिहिलेली आढळेल.म्हणजे पृष्ठभाग किती खोल आहे.
साऊथ पोलची का निवड
इस्रो प्रमुख एस. सोमनाथ यांनी सांगितले की चंद्रावरील दक्षिण ध्रुवाची यासाठी निवड केली आहे की भविष्यात येथे मानवी वस्ती वसण्यासाठी याचा उपयोग होऊ शकतो. साऊथ पोलवर सूर्यप्रकाश कमी वेळासाठी असतो. आता चंद्रयान-3 मातीचे तापमान पाठवित आहे. त्यावरुन मातीत तापमान कितीपर्यंत राहू शकते ते समजणार आहे.
