Last Updated on 13 Jan 2025 5:05 PM by Sanjay Patil/Adhorekhit
भारतामधील प्रत्येक सणाची आपली एक अनोखी ओळख आहे, आणि त्यापैकीच एक महत्त्वाचा सण म्हणजे मकर संक्रांती. हा सण दरवर्षी १४ जानेवारी रोजी साजरा केला जातो.सूर्य धनू राशीतून मकर राशीत प्रवेश करतो, या खगोलीय घटनेला मकर संक्रांती म्हणतात. हा सण नवीन ऊर्जा, समृद्धी, आणि परिवर्तनाचे प्रतीक मानला जातो.
मकर संक्रांतीचे महत्त्व :
हिंदू धर्मातील पवित्र सण : मकर संक्रांतीच्या दिवशी सूर्याचे मकर राशीत संक्रमण शुभ मानले जाते.
संक्रांतीचे धार्मिक महत्त्व : या दिवशी गंगास्नान, दान, आणि पूजा केल्याने पुण्य लाभते, असे मानले जाते.
निसर्गाशी एकरूपता : हा सण रब्बी पिकांच्या कापणीच्या हंगामाची सुरुवात दर्शवतो.
सण साजरा करण्याची परंपरा :
1. तिळगूळाचा प्रसाद : मकर संक्रांतीला “तिळगूळ घ्या, गोड गोड बोला” ही परंपरा अत्यंत लोकप्रिय आहे. यामध्ये तीळ आणि गुळाच्या लाडवांचा प्रसाद देत एकमेकांना शुभेच्छा दिल्या जातात.
2. पतंगोत्सव : मकर संक्रांतीच्या दिवशी पतंग उडवण्याची प्रथा आहे. आकाश रंगीबेरंगी पतंगांनी भरून जाते, आणि आनंदाचा उत्सव ओसंडून वाहतो.
3. दानधर्म : या दिवशी गरजूंना अन्न, वस्त्र, तांदूळ, तीळ, गूळ, आणि इतर वस्तू दान केल्या जातात. याला विशेष महत्त्व आहे.
4. विशेष खाद्यपदार्थ : मकर संक्रांतीच्या निमित्ताने पुरणपोळी, गुळाची पोळी, भोगीची भाजी, वरण-भात यांसारखे पदार्थ बनवले जातात.
विविध राज्यांतील साजरा :
महाराष्ट्र: तिळगूळ आणि सुवासिनींना हळदीकुंकवाचा कार्यक्रम.
गुजरात: पतंग महोत्सव मोठ्या उत्साहाने साजरा केला जातो.
पंजाब लोहडी म्हणून साजरा होतो, ज्यामध्ये अग्नीला तूप अर्पण केले जाते.
दक्षिण भारत: पोंगल नावाने हा सण साजरा केला जातो.
सणाचा संदेश :
मकर संक्रांतीचा सण आपल्याला सकारात्मकता, एकोपा, आणि प्रेम यांचा संदेश देतो. निसर्गाचा आदर, दानधर्म, आणि समाजातील एकोप्याचे महत्त्व या सणाच्या माध्यमातून शिकवले जाते.
निष्कर्ष :
मकर संक्रांती हा फक्त सण नसून, निसर्गाशी आणि परंपरेशी आपले नाते अधिक दृढ करणारा एक महत्त्वाचा दिवस आहे. हा सण साजरा करताना आपल्या मनातील सर्व नकारात्मक विचारांना दूर करून नवीन सुरुवात करणे हीच या सणाची खरी शिकवण आहे.
