Last Updated on 13 Jan 2026 9:27 AM by Sanjay Patil/Adhorekhit
जेवणानंतर तोंडाची चव बदलण्यासाठी आणि पचनासाठी बडीशेप–खडीसाखर खाण्याची प्रथा आढळते. परंपरेने चालत आलेली ही सवय आजही मोठ्या प्रमाणावर दिसून येते. मात्र, आधुनिक जीवनशैली, बदलते आहारमान आणि वाढते जीवनशैलीजन्य आजार लक्षात घेता या सवयीचा पुन्हा एकदा विचार होणे गरजेचे ठरत आहे.
बडीशेप ही पचनासाठी उपयुक्त मानली जाणारी औषधी वनस्पती आहे. जेवणानंतर बडीशेप खाल्ल्यास गॅस, आम्लपित्त, पोटफुगी कमी होण्यास मदत होते. तसेच तोंडातील दुर्गंधी दूर होते आणि पचनक्रिया सुरळीत राहते. त्यामुळे अनेक जण जेवणानंतर बडीशेप खाणे पसंत करतात.
मात्र, बडीशेपसोबत खडीसाखर घेतल्यास त्याचे परिणाम वेगळे दिसून येतात. साखर ही शरीराला त्वरित ऊर्जा देणारी असली, तरी तिचा नियमित आणि जास्त प्रमाणातील वापर आरोग्यासाठी पूरक ठरत नाही. जेवणानंतर खडीसाखर घेतल्याने रक्तातील साखरेची पातळी वाढू शकते. याचा परिणाम मधुमेह, वजनवाढ आणि दातांच्या समस्यांवर होऊ शकतो.
विशेषतः सध्या वाढत चाललेल्या मधुमेहाच्या पार्श्वभूमीवर जेवणानंतर साखरेचा समावेश असलेली सवय अनेकांसाठी अडचणीची ठरू शकते. लहान मुलांमध्ये दात किडणे, तर प्रौढांमध्ये वजनवाढ व चयापचयाशी संबंधित तक्रारी वाढण्याची शक्यता असते.
आरोग्याच्या दृष्टीने पाहता, खडीसाखरेशिवाय साधी किंवा भाजलेली बडीशेप खाणे अधिक योग्य ठरते. चवीसाठी वेलची पूड, साखररहित माउथ फ्रेशनर किंवा क्वचित प्रमाणात गूळपूड वापरण्याचा पर्यायही निवडता येतो.
मसालेदार जेवणानंतर बडीशेप, थोडी खडीसाखर किंवा दोन्ही एकत्र घेतल्यास तोंडाला ताजेपणा मिळतो आणि पचनक्रिया सौम्य राहण्यास मदत होते. मात्र आम्लपित्ताचा त्रास वारंवार होत असेल, तर फक्त खडीसाखरेवर अवलंबून न राहता आहार-जीवनशैलीत बदल आवश्यक ठरतात.
एकूणच, जेवणानंतर बडीशेप खाणे फायदेशीर असले, तरी खडीसाखरेचा समावेश ही सवयीतली गरज नाही, हे आजच्या आरोग्यदृष्टीने अधिक स्पष्टपणे पुढे येत आहे.
