Last Updated on 13 Jan 2026 9:44 AM by Sanjay Patil/Adhorekhit
दुपारी झोप घेणे आरोग्यास चांगले की वाईट, याबाबत नागरिकांमध्ये कायमच मतभेद दिसून येतात. काहींना दुपारची झोप घेतल्याशिवाय ताजेतवाने वाटत नाही, तर काहीजण दुपारी झोप घेतल्याने आळस वाढतो आणि रात्री झोप येत नाही, असे म्हणतात. मात्र वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते, दुपारची झोप योग्य वेळेत आणि मर्यादित कालावधीत घेतली तर ती शरीर आणि मेंदूसाठी उपयुक्त ठरू शकते.
तज्ज्ञ सांगतात की, दुपारी साधारण १ ते ३ या वेळेत शरीराची ऊर्जा नैसर्गिकरीत्या कमी होते. जेवणानंतर पचन प्रक्रियेसाठी रक्ताचा प्रवाह पोटाकडे वळल्याने थकवा जाणवतो आणि झोप येणे ही नैसर्गिक प्रक्रिया आहे.
अभ्यासानुसार, १५ ते ३० मिनिटांची दुपारची झोप मेंदूची कार्यक्षमता वाढवते. अशा अल्पकालीन झोपेमुळे एकाग्रता सुधारते, स्मरणशक्ती वाढते आणि कामातील चुका कमी होतात. मानसिक तणाव कमी होण्यासही मदत होते.
शरीराच्या दृष्टीने पाहता, मर्यादित वेळेची दुपारची झोप थकवा दूर करते, चिडचिड कमी करते आणि हृदयावरचा ताण कमी होण्यास सहाय्यक ठरते. विशेषतः वृद्ध व्यक्ती, गरोदर महिला, शारीरिक श्रम करणारे कामगार आणि रात्री अपुरी झोप घेणाऱ्या लोकांसाठी दुपारची झोप फायदेशीर ठरू शकते.
मात्र तज्ज्ञ हेही स्पष्ट करतात की, दुपारी जास्त वेळ झोप घेणे नुकसानकारक ठरू शकते. ४५ मिनिटांपेक्षा जास्त झोप घेतल्यास शरीर जड होते, उठल्यानंतर गुंगी राहते आणि रात्रीची झोप विस्कळीत होण्याची शक्यता वाढते. मधुमेह, लठ्ठपणा किंवा झोप न येण्याचा त्रास असलेल्या व्यक्तींनी दुपारची झोप टाळणे किंवा अत्यंत मर्यादित ठेवणे अधिक योग्य ठरते.
एकूणच, दुपारी झोप घेणे चांगले की वाईट हे व्यक्तीच्या दिनक्रमावर, आरोग्यस्थितीवर आणि झोपेच्या कालावधीवर अवलंबून आहे. योग्य वेळेत घेतलेली अल्पकालीन झोप शरीर व मेंदूसाठी उपयुक्त ठरते, तर जास्त वेळ झोप घेणे आरोग्याच्या दृष्टीने अडचणीचे ठरू शकते.
