Last Updated on 22 Apr 2025 1:07 PM by Sanjay Patil/Adhorekhit
एक सफरचंद रोज खाल्लं, तर डॉक्टरपासून लांब राहता येईल हे वाक्य आपण अनेकदा ऐकतो. खरंही आहे. फळं ही शरीरासाठी अमूल्य आहेत. मात्र, आजच्या काळात नैसर्गिक फळांमधून आरोग्य मिळण्याऐवजी, रासायनिक फवारणी आणि कृत्रिम पद्धतींमुळे आजार होण्याची शक्यता अधिक वाढली आहे.
१. बाजारात फळं घेताना सजगपणे निवडा
कशी फळं टाळाल?
सफरचंद जास्तच चमकदार आणि एकसारखे असतील तर शक्यता आहे की त्यावर मोम (wax) लावलेलं आहे.
आंबा अतिशय पिवळसर, पण खूप नरम आणि सुगंधही नसेल – तर तो कॅल्शियम कार्बाइडनं पिकवलेला असू शकतो.
द्राक्षं खूप मोठी, एकसारखी आणि अतिशय चमकदार असतील तर त्यावर रसायन वापरलेलं असण्याची दाट शक्यता आहे.
काय निवडावं?
सोलून खाता येतील अशी फळं (केळी, संत्री) सुरक्षित मानली जातात.
हंगामी फळं जास्त सुरक्षित असतात. उदा. उन्हाळ्यात आंबा, थंडीमध्ये पेरू, हिवाळ्यात संत्रं.
शक्य असेल तिथं स्थानिक शेतकऱ्यांकडून किंवा शेतकरी बाजारातून खरेदी करा.
२. फळं धुण्याच्या योग्य पद्धती
साधं धुणं पुरेसं नाही
आज फळांवर वापरले जाणारे रासायनिक कीटकनाशकं (Pesticides) आणि मेणाचा थर (Wax coating) इतके मजबूत असतात की, फक्त पाण्यानं धुतलं तरी ते निघत नाहीत.
उपाय काय?
बेकिंग सोडा व पाणी : एका लिटर पाण्यात १ चमचा बेकिंग सोडा टाका आणि त्यात फळं १५ मिनिटं भिजवा. नंतर स्वच्छ धुवा.
मीठ आणि लिंबू : थोडंसं मीठ आणि लिंबाचा रस एकत्र करून फळं घासून धुवा.
ऍपल, द्राक्षं यासाठी ब्रशचा वापर : या फळांवर वॅक्स असण्याची शक्यता अधिक. त्यामुळे सौम्य ब्रश वापरा.
३. केमिकल्समुळे होणारे संभाव्य त्रास
अनेकदा रासायनिक फवारणीमुळे तयार होणाऱ्या अवशेषांचा परिणाम थेट आपल्या शरीरावर होतो.
कोणते धोके?
पचनतंत्र बिघडणं
अॅलर्जी, त्वचारोग
लहान मुलांमध्ये न्यूरोलॉजिकल समस्या
दीर्घकाळ वापर केल्यास कर्करोगासारख्या आजारांची शक्यता
४. नैसर्गिकरित्या पिकवलेली फळं ओळखण्याचे मार्ग
नैसर्गिक फळं सुगंधी असतात.
आंबा – नैसर्गिक पिकलेला आंबा जरा गडद रंगाचा, सुगंधी आणि टोकापासून पिकलेला असतो.
केळी – नैसर्गिक पिकलेली केळी थोडी डागलेली पण अधिक गोडसर लागते.
पाणी सोडणारं फळ हे केमिकलयुक्त असण्याची शक्यता.
५. सेंद्रिय (ऑरगॅनिक) फळं एक चांगला पर्याय
जर शक्य असेल, तर सेंद्रिय शेतीतून आलेली फळं वापरणं हाच सर्वात सुरक्षित मार्ग आहे. जरी किंमत थोडी जास्त वाटली तरी दीर्घकालीन आरोग्यासाठी ते अधिक फायदेशीर आहे.
६. सल्ला : ‘सतर्क ग्राहकच सुरक्षित असतो’
‘फळं खाणं आरोग्यासाठी आवश्यक आहे’ यावर शंका नाही. पण ती कशी, कुठून, आणि कधी खाल्ली जात आहेत, हे अधिक महत्त्वाचं आहे.
लक्षात ठेवा…
‘सावध राहणं म्हणजे घाबरणं नव्हे, तर आरोग्याचं संरक्षण करणं होय.’
